فتق دیسک کمر
پارگی و بیرونزدگی دیسک بین مهرهای در اثر از هم گسیختگی ناگهانی یا تدریجی رباطها و بافتهای حمایتی اطراف دیسک بین مهرهای (بالشتکهایی که مهرههایستون فقرات را از هم جدا میکنند) ایجاد میشود. دیسکهای بینمهرههای گردن یا کمر بیشتر از سایر جاهای ستون فقرات دچار این مشکل میشوند. جابجایی جسم صفحهای بین مهرهای ممکن است به صورت پرولاپس، فتق، پارگی یا بیرونزدگی دیسک بروز کند. این واژههای متغیر بیانگر از دست دادن تمامیت دیسک بین دو مهره است. صدمات ستون فقرات، مهرههای ناحیه سینهای که کمترین آسیب پذیری را دارد، به نظر میرسد که بر اثر نیروهای حاصل از جاذبه صفحات مهرههای کمری در قیاس با صفحات گردنی دچار پارگی میشوند
علل بیماری
ضعیف شدن و پارگی بافت دیسک، باعث وارد آمدن فشار به رشتههای عصبی عبوری از درون کانال ستون فقرات میشود. این از هم گسیختگی بافت دیسکی در اثر آسیب ناگهانی یا استرس مزمن مثلاً به علت بلندکردن مدام اشیای سنگین یا چاقی، به وجود میآید. فتق صفحه مهرهای ناشی از خم شدن از کمر بدون جمع کردن زانوها و اجرای حرکات چرخشی میباشد، چون فشار زیادی را بر صفحه بین مهرهای وارد میآورد. فشار مکرر به شکل فزایندهای مقاومت صفحه را تضعیف نموده و موجب بیرونزدگی و فتق آن میشود. عوامل خطرآفرین شامل کار شدید جسمی، ورزش سخت یا توان فرسا، عضلات ضعیف شکمی و پشت، وزنهبرداری، عدم آمادگی جسمانی و پیچش ناگهانی و شدید بدن یا پرش از ارتفاع زیاد است. برای پیشگیری، اشیاء را با روش درست بلند کنید و برای حفظ توان و قدرت عضلانی مناسب، مرتباً ورزش کنید.
علل بیماری
ضعیف شدن و پارگی بافت دیسک، باعث وارد آمدن فشار به رشتههای عصبی عبوری از درون کانال ستون فقرات میشود. این از هم گسیختگی بافت دیسکی در اثر آسیب ناگهانی یا استرس مزمن مثلاً به علت بلندکردن مدام اشیای سنگین یا چاقی، به وجود میآید. فتق صفحه مهرهای ناشی از خم شدن از کمر بدون جمع کردن زانوها و اجرای حرکات چرخشی میباشد، چون فشار زیادی را بر صفحه بین مهرهای وارد میآورد. فشار مکرر به شکل فزایندهای مقاومت صفحه را تضعیف نموده و موجب بیرونزدگی و فتق آن میشود. عوامل خطرآفرین شامل کار شدید جسمی، ورزش سخت یا توان فرسا، عضلات ضعیف شکمی و پشت، وزنهبرداری، عدم آمادگی جسمانی و پیچش ناگهانی و شدید بدن یا پرش از ارتفاع زیاد است. برای پیشگیری، اشیاء را با روش درست بلند کنید و برای حفظ توان و قدرت عضلانی مناسب، مرتباً ورزش کنید.
علایم بالینی
علائم پارگی صفحه بین مهرهای کمری
علائم بیرون زدن دیسک بین مهرهای در قسمت تحتانی کمر و یا پارگی صفحه بین
هرهای کمری شامل موارد زیر است:
درد نواحی تحتانیتر پشت (کمر) که به خلف رانها و قسمت پشت باسن، ران، ساق پا، یا پا انتشار دارد. (درد سیاتیک) و معمولا در اثر حرکت شدیدتر میشود.
گرفتگی عضلات
تشدید درد بر اثر کشیدگی و فشار (حرکت، سرفه، عطسه، بلندکردن اشیاء، یا زور زدن و دفع مدفوع ، دولا شدن و بالا آوردن مستقیم پا).
از بین رفتن رفلکسهای عمیق تاندون.
حساسیت شدید در ناحیه توزیع ریشههای عصب تحت تاثیر.
از دست دادن اختیار ادرار و مدفوع ، فلج و تحلیل رفتن و ضعف عضلات از عوارض احتمالی بیماری هست.
علایم پارگی صفحه بین مهرهای گردن
در صورت بیرون زدن دیسک بین مهرهای در گردن علائم زیر بروز میکند:
درد در گردن، شانه، یا در مسیر بازو به سمت دست که این درد با حرکت بدتر میشود.
ضعف، بیحسی، یا تحلیل رفتن عضلات دست (اندام فوقانی)
سفتی گردن: حرکت گردن یا پشت برای مصدوم بسیار دشوار است و یا اصلا قادر به این کار نیست.
تشخیص
اقداماتی که برای تأیید تشخیص انجام میشوند ممکن است شامل موارد زیر باشند:
عکسبرداری از گردن یا قسمت پایینی ستون مهرهای به کمک اشعه ایکس، از جمله انجام میلوگرام (تزریق ماده رنگی در مایع اطراف ستون مهرهای که به هنگام عکسبرداری با اشعه ایکس به راحتی دیده میشود)
دیسکوگرافی (تزریق ماده رنگی درون دیسک)
سیتیاسکن
ام آر آی MRI
درمان
#استراحت در بستر به هنگام مرحله حاد بیماری، حداقل 2 هفته در رختخواب استراحت کنید. فعالیتهای طبیعی خود را با رو به بهبود گذاشتن علایم مجدداً آغاز کنید. استراحت طولانی مدت در رختخواب به هیچ عنوان توصیه نمیشود. در بسیاری از موارد، خود به خود بهبود مییابد. از دراز کشیدن به صورت دمر و خوابیدن با بالشهای بزرگ و ضخیم همیشه باید اجتناب نمود. مصدوم را در یک سطح صاف و محکم در راحت ترین وضعیت ممکن بخوابانید.
در 72 ساعت اول و گاهی نیز در ادامه، کیسه یخ روی ناحیه دردناک قرار دهید (در صورت مؤثر بودن). یخ موضعی برای کاهش درد و گرفتگی استفاده میشود).
وارد آوردن کشش در منزل یا در بیمارستان (گاهی توصیه میشود). استفاده از کشش متناسب (5 الی 8 پوند ووزنه) جهت تسکین درد در فتق صفحات بین مهرهای گردن.
بازتوانی برای تقویت عضلات. اجرای نرمشهای انبساطی پیشرونده عضلانی و سایر روشهای کاهش تنش نیز سودمند است.
روان درمانی یا مشاوره برای فراگیری روشهای مقابله با درد مداوم و کلافگی
#حرارت درمانی عمقی ماورای صوتی و بکارگیری حرارت موضعی مرطوب. به جای این کار میتوانید از لامپ گرمایی، دوش یا حمام آب داغ، کمپرس آب داغ، یا صفحات گرمکننده برای تخفیف درد استفاده کنید.
استفاده از جورابهای ضد واریس و خمش و واشدگی متناسب پا به منظور پیشگیری از ترومبوفلبیت حائز اهمیت میباشد.
درمان در کمرد در خانه :
• برخی مطالعات نشان داده اند که قراردادن یک بالش کوچک در سمت داخل یا زیر زانو هنگام خواب دردکمر امکان دارد بهتر شود.
• در مورد دردهای حاد انجام ورزشهای کمر معمولاً سودی ندارد اما در دردهای مزمن ( بیش از یکماه ) ورزش می تواند با تقویت عضلات درد را کاهش و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.
• داروهایی مثل ایبوبروفن و استامینوفن می تواند در کوتاه مدت دردکمر را تسکین بخشند اما توجه کنید چنانچه دچار زخم معده یا خونریزی گوارشی شده اید قبل از مصرف این داروها با پزشک مشاوره شود.
• گرم کردن و سرد کردن موضعی می تواند درد را بهبود بخشد.
• اغلب متخصصان معتقدند که استراحت طولانی در بستر با دوره بهبودی طولانی تری همراه است.
درمان طبی :
درمان طبی با این پیش فرض باید صورت گیرد که 90% از دردهای حاد کمر طی یکماه بهبود خودبخودی دارند لذا درمان در خانه و استراحت اولین درمان در درد حاد کمری است. اغلب متخصصان توصیه می کنند که بمدت دو روز استراحت در بستر و کاهش فعالیت صورت گیرد و مدت بیشتری از 2 روز را لازم نمی دانند. استفاده از گرما درمانی ( حوله گرم ) و یا سرما درمانی ( یخ درمانی ) می تواند مفید باشد. اما جهت درمان طبی بر حسب سابقه پزشکی فردـ آلرژی های احتمالی و سایر داروهای مصرفی توسط فرد پزشک داروی مناسب را انتخاب و تجویز می کند. این داروها می توانند از داروهای زیر انتخاب گردند :
1- داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی: داروهای اصلی مورد استفاده در درد حاد کمر می باشند و انواع مهم آنها عبارتست از ناپروکسن و ایبوبروفن.
2- استامینوفن: فقط اثر ضد درد دارد و برخلاف داروهای بالا اثر ضد التهاب ندارد.
3- شل کننده های عضلانی: برخی اعتقاد دارد که اسپاسم عضلانی از علل دردکمر است و این داروها با رفع این انقباض نابجا باعث کاهش درد می شوند.
4 - ضد دردهای اپیوئیدی: می توانند در کاهش درد مفید باشند اگر چه زمان بهبودی را تسریع نمی کنند. این داروها می توانند سبب یبوست, وابستگی و کاهش پاسخ به محرکها شوند. اعتقاد بر این است که استفاده کوتاه مدت از این داروها مفید است.
5- استروئیدها ( کورتون ): استروئیدهای خوراکی جایی در درمان ندارند. تزریق در فضای مفصلی خلفی می تواند در افرادی که دچار درد مزمن سیاتیکی اند مفید باشد.
جراحی:
گاهی جهت درمان درد سیاتیک و نیز درد عصبی پیشرونده ناشی از فتق دیسک ضرورت دارد.
پیشگیری از کمردرد
• انجام ورزشهای با تماس پائین مثل شنا, پیاده روی و دوچرخه سواری با افزایش میزان تناسب و توان می توانند در کاهش ابتلا به کمردرد مفید باشند.
• تقویت عضلات شکم میزان ابتلا به کمردرد و در موارد وجود کمر درد شدت آنرا کاهش می دهد.
• افرادی که کار آنها مستلزم بلند کردن اجسام سنگین است یا ورزشکارانی که با وزنه سروکار دارند باید حتماً از کمربندهای پهن محافظ کمر استفاده کنند.
• هرگز از کفشهای پاشنه بلند بمدت طولانی استفاده نکنید.
• در هنگام ایستادن طولانی مدت هر از گاهی به روی یک تکیه گاه یا دیوار تکیه کنید تا از فشار بر روی کمر کاسته شود.
• هم تشک های خیلی نرم و هم تشک های سفت سبب کمردرد می شوند لذا از تشک مناسب استفاده نمائید.
• هرگز اجسامی را که برای شما سنگین هستند بلند نکنید. در هنگام بلند کردن اجسام کمر باید عمود بر زمین و نه خم شده به جلو باشد باید اجسام را در حالیکه نزدیک بدن شما هستند با زانوها بلند کنید.
کمر درد از علت تا درمان
تقریباً همه ی افراد ، كم و بیش در نقاطی از كمر خود احساس درد دارند. اغلب ما هنگام انجام فعالیت هایی نظیر نصب دستگاه تهویه، جابجا كردن جعبه های بزرگ و بلند كردن كودكان، كمردرد خود را جدی نمی گیریم. ما به این مسئله توجه نداریم كه كمردردها در نتیجه صدماتی است كه با رفتارهای روزانه ما تشدید می شود. اكثر ما هنگام ایستادن، نشستن و خم شدن ، وضعیت های نامناسبی در بدن خود ایجاد می كنیم. ما هنگام بلند كردن اشیاء به جای خم كردن زانو، كمر خود را خم می كنیم. انجام كارهایی كه برای سلامتی ما مضر است و پدر و مادر ما را از آن منع می كردند، بعد از سالها موجب می شود كمردرد ما شروع شود. وارد آمدن فشار زیاد به عضلات كمر و به اصطلاح رگ به رگ شدن رباط های كمری كه نگه دارنده مهره ها هستند باعث كمردرد می شود. عضلات كمر برای مقابله با این فشار دچار گرفتگی و انقباض می شوند تا بتوانند كمر را از صدمه بیشتر محافظت كنند و این حالت ، خود باعث تشدید درد كمر است. در واقع این سیكل درد، سفتی و انقباض عضلانی درمان نمی شود مگر این كه شما فعالیت خود را كم كنید ، به كمر خود استراحت دهید و به تدریج ازعضلات خود استفاده نمایید.
در گذشته ، پزشكان استراحت طولانی مدت در بستر را توصیه می كردند اما اكنون به این نتیجه رسیده اند كه استراحت بیش از حد باعث طولانی شدن درمان كمردرد است. این مسئله در مورد رگ به رگ شدن عضلات هم صدق می كند. به همین دلیل امروزه شما كمتر مشاهده می كنید كه از گردن بندهای مخصوص درد گردن استفاده شود.
در حال حاضر كمردردهای شدید، حداكثر با چند روز استراحت و پس از آن با شروع فعالیت های سبك و كشش آرام عضلات درمان می شوند، این طریقه درمان باعث افزایش قدرت خم شدن بدن و توان حركت خواهد شد.
سایر علل كمردرد در بروز آرتروز و فتق دیسك كمر (غضروف بین مهره ها) مشاهده می شود. فتق دیسك در بین عوامل كمردرد شیوع كمتری دارد ولی بهتر شناخته شده است. دیسك بین مهره ها ، فضای نرمی را بین مهره ها ایجاد می كند، گاه این دیسك متورم شده و به اعصاب ناحیه فشار وارد می آورد. اغلب اعصابی كه از ران و بازو می گذرند تحت فشار قرار گرفته و گاه بی حسی، ضعف و مشكلاتی در كنترل ادرار ایجاد می كنند.
فتق دیسك مانند سایر علل كمردرد، خود به خود بر طرف می شود و اغلب نیازی به عمل جراحی نیست. در حقیقت سی درصد مردم مبتلا به فتق دیسك هستند و هرگز برایشان مشكل جدی ایجاد نمی شود.
درمان
برای برطرف كردن كمردرد، به پشت بخوابید، یك بالش زیر زانوهایتان قرار دهید. (در حالی كه زانوهایتان را جمع كرده اید). این طریقه خوابیدن فشار را از كمر شما بر می دارد. درمان اصلی همه كمردردها كم كردن فعالیت است. البته این كاهش فعالیت همان طور كه قبلاً گفته شد فقط برای چند روز پیشنهاد می شود و پس از آن با نرمش های مخصوص پایین كمر و «عضله چهار سر ران» می توان كمردرد را درمان كرد
ا
در اولین روزها برای كاهش التهاب می توان از یخ در موضع درد استفاده كرد و بعد از چند روز می توانید از گرمای موضعی كمك بگیرید تا انقباض مقاوم عضلات را برطرف كنید. همچنین داروهای ضد التهاب مثل ایبوبروفن، كتو بروفن و ناپروكسن در بر طرف كردن درد و التهاب مؤثر هستند. اگر یك دارو اثر نكرد، نوع دیگری از دارو را مصرف كنید؛ زیرا افراد مختلف نسبت به داروها عكس العمل متفاوتی دارند. به خاطر داشته باشید كه داروهای ضد التهاب را حتماً همراه غذا میل كنید تا باعث ایجاد زخم معده شما نشوند.
داروهای جدید و گران قیمت « ویوكس» و « سلیركس» بهتر از داروهای قدیمی عمل نمی كنند ولی تحریكات معده در آنها كمتر است و به طور كلی برای درمان دردهای طولانی مدت و در افرادی با سابقه زخم معده مصرف می شوند.
استامینوفن نمی تواند كمك به رفع التهاب كند. ولی می تواند درد را بر طرف سازد. هم چنین بر روی معده نیز اثری ندارد. استامینوفن بی خطرترین دارو در درمان های طولانی مدت است ولی نباید بیش از 2 تا 3 هزار میلی گرم در روز مصرف شود؛ زیرا مصرف زیاد دارو ، كبد را تحت تأثیر قرار می دهد.
داروهای شل كننده عضلات توصیه نمی شوند؛ زیرا بر كاهش درد كمر تأثیری ندارند.
آیا نیازی به گرفتن عكس هست؟
اكثر مردم سؤال می كنند آیا عكس برداری معمولی یا «ام. آر.آی» لزومی دارد؟ باید گفت همه كمردردها نیاز به عكس برداری ندارند. در مواردی كه مشكوك به صدمات استخوانی مثل صدمه به مهره ها در اثر ضربه، پوكی استخوان یا سرطان هستید عكس برداری می تواند مفید باشد. ولی عكس ها بافت های نرم عضله و رباط ها و دیسك ها را نشان می دهند.
زمانی كه تصمیم به جراحی داریم و یا در تشخیص علت دردهای بهبود ناپذیر ، انجام «ام.آر.آی» توصیه می شود. انجام ام.آر.آی برای فتق های دیسك ضروری نیست؛ زیرا درمان را تغییر خواهد داد.
درمان در زمانی كه كمردرد بهبود نمی یابد
جابجا كردن ستون فقرات ، طب سوزنی ، یوگا ، ماساژ درمانی و تزریق استروئید اپیدورال (كمری) بستگی به نوع درد كمر دارد. ماساژ درمانی در مواردی كه علت كمردرد ناشناخته است مؤثر می باشد. بعضی از پزشكان با برگرداندن مهره ها و جابجا كردن آن موافق نیستند؛ زیرا معتقدند استخوان های كمر توسط عضلات حمایت می شوند و اگر درمانی صورت می گیرد باید روی عضلات انجام شود.
اگر كمردردی دارید كه بعد از هفته ها درمان نشده است به پزشك خود مراجعه كنید. اگر ضعف یا سستی در بازو یا ران خود احساس می كنید آن را جدی بگیرید.
یوگا تمرین كنید
بعضی از پزشكان معتقدند یوگا بهترین درمان دردهای مزمن كمر است؛ زیرا حالت مناسب را در بدن ایجاد می كند و با تنفس مناسب، كشش و فشار روی عضله را كم می كند. خیلی از بیمارانی كه از درمانهای دیگر نتیجه نگرفته اند می گویند یوگا در درمان آنها مؤثر بوده است.بعد از بهبود كمردرد، تمرینات نرمشی را ادامه دهید، وزن خود را كم كنید و به اصلاح حالت و كشش عضلات اهمیت دهید. نرمش عضلات مربوط به شكم را انجام دهید تا از كمردردهای آینده پیشگیری شود.
اگر در قسمت بالای كمر خود احساس ناراحتی می كنید، تمرینات خم شدن به سمت پایین و تمرینات نرمشی شانه ها را انجام دهید (شانه ها را به طرف یكدیگر كشیده و چند ثانیه نگه دارید سپس بر عكس عمل كنید).
بهترین تمرین برای اصلاح حالت كمر این است كه با فاصله 30 سانتیمتر از دیوار و در مقابل آن تكیه دهید شكم خود را به داخل بكشید، سینه را بیرون دهید بعد از چسباندن كمر به دیوار، سر، شانه ها و پشت و لگن همه در یك ردیف قرار می گیرند و به این طریق گودی كمر از بین می رود. این حالت شبیه حالت ایستادن سربازان است. صدها سال قبل این طور گفته می شد كه سربازان می توانند ساعت ها بدون احساس كمردرد روی پا بایستند مشروط به اینكه حالت ایستادن آنها درست باشد. آیا شما طور دیگری فكر می كنید؟ البته همه پدر و مادرها به نحوه صحیح ایستادن و نشستن فرزندان تأكید دارند ولی آنها نمی توانند تمام اوقات همراه فرزندان خود باشند و آنها را كنترل كنند! درست ایستادن و درست نشستن باید برای ما به صورت عادت درآید.
